Menu

آمونیاک

آمونیاک (به انگلیسی: Ammonia)با فرمول شیمیایی NH3، در هوای شهرها و مجاورت توالت‌ها وجود دارد. در طبیعت از تجزیهٔ مواد آلی ازت دار هم‌چون اوره ادرار به‌دست می‌آید.

رومی‌های باستان آمونیوم کلرید را به عنوان پول و سپرده استفاده می‌کردند. آن‌ها سنگ آمونیوم را از مکانی به نام پرستشگاه ژوپیتر یا همان لیبی جدید جمع‌آوری می‌کردند. اما آمونیاک به شکل نمک آمونیاک نخستین بار توسط شیمیدان جابر بن حیان (شیمی‌دان ایرانی) Geber در قرن ۸ شناخته شد.[۶]

محتویات

  • ۱ساختار مولکولی
  • ۲خواص شیمیایی
    • ۲.۱خصلت بازی
  • ۳تولیدگاز آمونیاک
    • ۳.۱روش‌های صنعتی
  • ۴کاربرد
  • ۵منابع

ساختار مولکولی

مولکول آمونیاک از یک اتم نیتروژن و سه اتم هیدروژن متصل به آن تشکیل شده‌است. با توجه به وجود یک جفت الکترون ناپیوندی بر روی نیتروژن، این مولکول ساختار هرم مثلثی دارد و زوایای پیوند کم‌تر از ۱۰۹ درجه هستند.[۷] مولکول آمونیاک یک مولکول قطبی است که می‌تواند با خودش و بسیاری مولکول‌های دیگر، پیوند هیدروژنی برقرار نماید.

خواص شیمیایی

خصلت بازی

آمونیاک طبق نظریه‌های اسید و باز برونستد-لوری و لوویس، یک ترکیب بازی محسوب می‌شود. pH محلول آبی آن هم بیش‌تر از ۷ است که این واقعیت را آشکار می‌سازد. واکنش زیر، خصلت بازی مولکول آمونیاک را توضیح می‌دهد:[۸]

واکنش تفکیک بازی آمونیاک: (NH3(aq) + H2O(l) → NH4+(aq) + OH(aq

تولیدگاز آمونیاک

روش‌های صنعتی

مهم‌ترین روش صنعتی تولید آمونیاک، فرایند هابر نام دارد که شامل تهیة آمونیاک از عناصر سازندة آن می‌باشد. در این روش، گازهای نیتروژن و هیدروژن در دمای بالا و در فشار زیاد با هم واکنش می‌دهند و آمونیاک را تولید می‌کنند. کاتالیزگرهای مختلف هم به سهولت این واکنش کمک می‌نمایند.[۹]

کاربرد

از موارد استفادهٔ آمونیاک می‌توان به استفاده در تهیهٔ کودهای شیمیایی، یخ سازی، اسید نیتریک، سایر ترکیبات نیتروژنه، مواد منفجره و نگهداری از مواد غذایی اشاره کرد.

یکی دیگر از کاربردهای آمونیاک می‌توان به استفاده در رشته ورزشی وزنه‌برداری و پاورلیفتینگ اشاره نمود. بوییدن این محلول باعث بازکردن عروق می‌شود و ورزش کار را تا حدودی عصبی می‌کند و در مهار کردن وزنه در مسابقات کمک می‌کند.

آمونیاک
Stereo structural formula of ammoniaBall-and-stick model of ammonia
شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس۷۶۶۴-۴۱-۷ ✔
پاب‌کم۲۲۲ ✔
کم‌اسپایدر۲۱۷ ✔
UNII5138Q19F1X ✔
شمارهٔ ئی‌سی231-635-3
شمارهٔ یواِن1005
KEGGD02916 ✔
MeSHAmmonia
ChEBICHEBI:16134 ✔
ChEMBLCHEMBL۱۱۶۰۸۱۹ ✔
شمارهٔ آرتی‌ئی‌سی‌اسBO0875000
مرجع بیلشتین
3587154
مرجع جی‌ملین
79
3DMetB00004
جی‌مول-تصاویر سه بعدیImage 1
خصوصیات
فرمول مولکولیNH3
جرم مولی17.031 g/mol
شکل ظاهریColourless gas with strong pungent odour
چگالی0.86 kg/m3 (1.013 bar at boiling point)
0.73 kg/m3 (1.013 bar at 15 °C)
681.9 kg/m3 at −33.3 °C (liquid)[۱]
817 kg/m3 at -80 °C (transparent solid)[۲]
دمای ذوب−۷۷٫۷۳ درجه سلسیوس (−۱۰۷٫۹۱ درجه فارنهایت; ۱۹۵٫۴۲ کلوین)
دمای جوش
‎−33.34 °C, 240 K, -28 °F
انحلال‌پذیری در آب47% (0 °C)
31% (25 °C)
28% (50 °C)[۳]
اسیدی (pKa)32.5 (-33 °C)[۴] 10.5 (DMSO)
خاصیت بازی (pKb)4.75
ساختار
شکل مولکولیTrigonal pyramid
لحظهٔ دوقطبی1.42 D
خطرات
GHS pictogramsGHS-pictogram-bottle.svgGHS-pictogram-acid.svgGHS-pictogram-skull.svgGHS-pictogram-pollu.svg[۵]
GHS hazard statementsH221H280H314H331H400[۵]
GHS precautionary statementsP210P261P273P280P305+351+338P310[۵]
شاخص ئی‌یو007-001-00-5 (anhydrous)
007-001-01-2 (solutions)
طبقه‌بندی ئی‌یوToxic (T)
Corrosive (C)
Dangerous for the environment (N)
کدهای ایمنیR۱۰R۲۳R۳۴R50
شماره‌های نگهداری(S1/2)S۱۶S26,S36/37/39S45S61
لوزی آتش
Special hazards (white): no code

NFPA 704 four-colored diamond

نقطه اشتعالflammable gas (see text)
دمای خودآتشگیری651 °C
محدودیت‌های انفجار۱۵–۲۸٪
آمریکا Permissible
exposure limit (PEL)
50 ppm (25 ppm ACGIH – TLV; 35 ppm STEL)
ترکیبات مرتبط
دیگر کاتیون‌هافسفین
آرسین
Stibine
مرتبط با nitrogen hydridesهیدرازین
هیدرازوئیک اسید
ترکیبات مرتبطهیدروکسید آمونیوم
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
 ✔ (بررسی) (چیست: ✔/؟)
Infobox references

منابع

  1.  Yost, Don M. (2007). “Ammonia and Liquid Ammonia Solutions”. Systematic Inorganic Chemistry. READ BOOKS. p. 132. ISBN 1-4067-7302-6.
  2.  Blum, Alexander (1975). “On crystalline character of transparent solid ammonia”. Radiation Effects and Defects in Solids24 (4): 277. doi:10.1080/00337577508240819.
  3.  Perry, Dale L. ; Phillips, Sidney L. (1995). Handbook of inorganic compounds. CRC Press. p. 17. ISBN 0-8493-8671-3
  4. https://fa.wikipedia.org/wiki/
USAIran