Menu

سولفید هیدروژن

سولفید هیدروژن (به انگلیسی: Hydrogen sulfide) گازی است بی رنگ، سمی و آتشگیر که بوی آن شبیه به بوی تخم مرغ فاسد است. این گاز به صورت گاز فاضلاب و متعفن همراه با ایجاد خفقان شناخته می‌شود.

محتویات

  • ۱سایر اسامی
  • ۲در طبیعت
  • ۳تولید
  • ۴در صنعت
  • ۵تأثیر بر سلامت
  • ۶تنظیم فشار خون
  • ۷منابع

سایر اسامی

اسید سولفیدریک، هیدروژن سولفوره، هیدرو سولفوریک اسید، گاز فاضلاب، گاز ترش، گاز مرداب

در طبیعت

گاز سولفید هیدروژن به‌طور طبیعی در نفت خام، مخازن گاز طبیعی، گازهای آتشفشانی و چشمه‌های آب گرم وجود دارد.

تولید

در آزمایشگاه گاز هیدروژن سولفید را از واکنش هیدروکلریک اسید با آهن (ll)سولفید به دست می‌آورند.

FeS + 2 HCl → FeCl2 + H2S

در صنعت

این گاز می‌تواند در نتیجه فرایندهای زیر تولید گردد:

  • تجزیه بقایای انسانی و حیوانی در نتیجهٔ فعالیت‌های باکتریایی
  • فعالیت‌های صنعتی نظیر فرآوری مواد غذایی
  • کوره‌های زغال سنگی
  • صنایع کاغذ سازی
  • صنایع نساجی
  • تأسیسات تصفیه فاضلاب
  • صنایع تولید گوگرد
  • طرح‌های تولید قیر و آسفالت
  • صنایع دباغی

تأثیر بر سلامت

گاز سولفید هیدروژن بسیار سمی است. این گاز از طریق ممانعت در عملکرد آنزیم سیتوکروم اکسیداز مانع جذب اکسیژن می‌گردد. تماس کوتاه مدت (حاد) با سولفید هیدروژن باعث ایجاد سوزش و حساسیت در حلق، بینی، چشم و ریه‌ها می‌گردد. تماس با غلظت‌های بالاتر آثار جدی بر سلامت به جا گذاشته و منجر به مرگ می‌گردد.

تنظیم فشار خون

پژوهشگران در آمریکا و کانادا نشان دادند که سولفید هیدروژن توسط آنزیم خاصی موسوم به CSE تولید می‌شود و متوقف کردن فعالیت این آنزیم می‌تواند باعث بالا رفتن فشار خون شود. به‌علاوه با این اقدام به رگ‌های خونی در موش‌های آزمایشگاهی نیز آسیب وارد می‌شود.

محققان با استفاده از دانش ژنتیک و دستکاری ژن‌ها، موش‌هایی را متولد کردند که میزان اندکی آنزیم CSE تولید می‌کردند و در نتیجه سطح سولفید هیدروژن در سرم آن‌ها کاهش می‌یافت. پس از حدود هفت هفته بعد از تولد معلوم شد این موش‌ها که گرفتار جهش ژنتیکی شده‌اند علایم فشار خون بالا را از خود بروز می‌دهند. همچنین کمبود سولفید هیدروژن باعث شد که این موشها نسبت به روش‌های آرام‌کنندهٔ رگ‌های خونی واکنش ناقص و معیوب نشان دهند.

نتایج این تحقیق تأیید می‌کند که سولفید هیدروژن با اکسید نیتریک ترکیب شده و گازی را تشکیل می‌دهد که می‌تواند فشار خون را تنظیم کند. این کشف راه را برای پیدا کردن روش‌های جدید درمان فشار خون بالا هموار خواهد کرد.

سولفید هیدروژن
Hydrogen-sulfide-2D-dimensions.svgHydrogen-sulfide-3D-vdW.png
شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس7783-06-4
شمارهٔ آرتی‌ئی‌سی‌اسMX1225000
خصوصیات
فرمول مولکولیH2S
جرم مولی34.082 g/mol
شکل ظاهریگاز بی‌رنگ.
چگالی1.363 g/L gas.
دمای ذوب−82/30°C 190/85 K
دمای جوش
‎-60.28 °C (212.87 K)
انحلال‌پذیری در آب0.25 g/100 mL (40 °C)
اسیدی (pKa)6.89
19±2 (See Text)
ساختار
شکل مولکولیBent
لحظهٔ دوقطبی0.97 D
خطرات
طبقه‌بندی ئی‌یوVery Toxic T+ Flammable F خورندهC Dangerous for the Environment (Nature) N
کدهای ایمنیR۱۲R۲۶R50
شماره‌های نگهداری(S1/2)S۱۶
S۳۶S۳۸S45S61
لوزی آتش
Flammability code 4: Will rapidly or completely vaporize at normal atmospheric pressure and temperature, or is readily dispersed in air and will burn readily. Flash point below 23 °C (73 °F). E.g., propaneHealth code 4: Very short exposure could cause death or major residual injury. E.g., VX gasReactivity code 1: Normally stable, but can become unstable at elevated temperatures and pressures. E.g., calciumSpecial hazards (white): no code

NFPA 704 four-colored diamond

4
4
1
نقطه اشتعال-82.4 °C
ترکیبات مرتبط
مرتبط با ترکیبات هیدروژنآب; سلنید هیدروژن; هیدروژن تلورید
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
Infobox references

منابع

پایگاه اطلاع‌رسانی گوگرد

سایت پزشکان بدون مرز

USAIran