Menu

دی اکسید گوگرد

aگوگرد دی‌اکسید یک ترکیب شیمیایی به شکل گاز در دمای اتاق با فرمول شیمیایی SO2 می‌باشد. این ماده توسط آتشفشان‌ها و بسیاری از فعالیت‌های صنعتی تولید می‌شود. سوختن نفت و زغال سنگ به علت وجود ترکیبات گوگردی در آن‌ها با تولید این گاز همراه است. معمولاً کاتالیزگرهایی چون NO2 در جو باعث واکنش این گاز با بخار آب موجود در هوا و تشکیل اسید سولفوریک می‌شود. این گاز بی‌رنگ سمی دارای جرم مولی ۶۴٫۰۷ گرم بر مول، چگالی ۲٫۵۵۱ گرم بر لیتر، نقطهٔ ذوب ۷۵٫۵- درجهٔ سانتی گراد و نقطهٔ جوش ۱۰٫۰- درجهٔ سانتی گراد است و اشتعال زا نیست.

محتویات

  • ۱ساختمان
  • ۲واکنش‌ها
  • ۳ساخت
  • ۴استفاده‌ها
    • ۴.۱سولفوریک اسید
    • ۴.۲نگه دارنده
  • ۵منابع

ساختمان

مولکول گوگرد دی‌اکسید یک مولکول دارای رزونانس می‌باشد. رزونانس این مولکول بین دو پیوند S-O می‌باشد و سه ساختار رزونانسی آن در شکل نشان داده شده‌اند. طول پیوند S-O در مولکول سولفور دی‌اکسید (۱۴۳٫۱ پیکومتر) از طول پیوند S-O سولفور مونو اکسید(۱۴۸٫۱ پیکومتر) کوتاه‌تر است. به این معنی که انرژی این پیوند در مولکول SO2 بیشتر است و دانشمندان به این دلیل به وجود ساختار رزونانسی این مولکول پی برده‌اند. Sulfur-dioxide-resonance-2D.png

واکنش‌ها

گوگرد دی‌اکسید به راحتی با مواد قلیایی واکنش می‌دهد و نمک‌های سولفیت را به وجود می‌آورد

SO2 + 2 NaOH → Na2SO3 + H2O

همچنین این ماده با هالوژن‌ها واکنش می‌دهد و نمک‌های هالیدی را به وجود می‌آورد.

SO2 + Cl2 → SO2Cl2

ساخت

این ماده با سوختن گوگرد ایجاد می‌شود.

S8 + 8 O2 → 8 SO2

هیدروژن سولفید و ترکیبات زیست کره هم مانند گوگرد حین سوختن گوگرد دی‌اکسید تولید می‌کنند.

2 H2S + 3 O2 → 2 H2O + 2 SO2

گرمادهی به کانی‌های سولفیدی نیز این گاز را آزاد می‌کند.

4 FeS2 + 11 O2 → 2 Fe2O3 + 8 SO2
2 ZnS + 3 O2 → 2 ZnO + 2 SO2
HgS + O2 → Hg + SO2

این گاز فراورده جانبی ساخت کلسیم سیلیکات (در فرایند ساخت سیمان) است. در این فرایند کلسیم سولفات همراه با شن و کُک گرمادهی می‌شود.

2 CaSO4 + 2 SiO2 + C → 2 CaSiO3 + 2 SO2 + CO2

با استفاده از سدیم متا بی سولفات

H2SO4 + Na2S2O5 → 2 SO2 + Na2SO4 + H2O

استفاده‌ها

سولفوریک اسید

این گاز در ساخت سولفوریک اسید استفاده می‌شود. برای این کار ابتدا آن را به گوگرد تری‌اکسید تبدیل می‌کنند.

نگه دارنده

این گاز در برخی مواقع به عنوان نگه دارندهٔ مواد خشک به ویژه میوه‌های خشک استفاده می‌شود. چرا که ظاهر میوه را خوب حفظ می‌کند.

گوگرد دی‌اکسید
Skeletal formula sulfur dioxide with assorted dimensions
Spacefill model of sulfur dioxide
شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس۷۴۴۶-۰۹-۵ ✔
پاب‌کم۱۱۱۹
کم‌اسپایدر۱۰۸۷ ✔
UNII0UZA3422Q4 ✔
شمارهٔ ئی‌سی231-195-2
شمارهٔ یواِن1079 2037
KEGGD05961 ✔
MeSHSulfur+dioxide
ChEBICHEBI:18422 ✔
ChEMBLCHEMBL۱۲۳۵۹۹۷ 
شمارهٔ آرتی‌ئی‌سی‌اسWS4550000
مرجع بیلشتین
3535237
مرجع جی‌ملین
1443
جی‌مول-تصاویر سه بعدیImage 1
خصوصیات
فرمول مولکولیSO2
جرم مولی64.066 g mol−1
شکل ظاهریColorless gas
چگالی2.6288 kg m−3
دمای ذوب−۷۲ درجه سلسیوس; −۹۸ درجه فارنهایت; ۲۰۱ کلوین
دمای جوش
‎−10 °C, 263 K, 14 °F
انحلال‌پذیری در آب94 g dm−3[۱]
فشار بخار237.2 kPa
اسیدی (pKa)1.81
خاصیت بازی (pKb)12.19
گرانروی0.403 cP (at 0 °C)
ساختار
گروه فضاییC2v
موقعیت
هندسی
Digonal
شکل مولکولیDihedral
لحظهٔ دوقطبی1.62 D
ترموشیمی
آنتروپی مولار
استاندارد So298
248.223 J K−1 mol−1
آنتالپی استاندارد
تشکیل ΔfHo298
-296.81 kJ mol−1
خطرات
شاخص ئی‌یو۰۱۶-۰۱۱-۰۰-۹
طبقه‌بندی ئی‌یوToxic T
کدهای ایمنیR۲۳R۳۴R50
شماره‌های نگهداری(S1/2)S26S36/37/39,S45
لوزی آتش
Special hazards (white): no code

NFPA 704 four-colored diamond

LD503000 ppm (30 min inhaled, mouse)
ترکیبات مرتبط
مرتبط با گوگرداکسیدsمونواکسید گوگرد
تری‌اکسید سولفور
ترکیبات مرتبطازن
سلنیوم دی‌اکسید
سولفورو اسید
دی‌اکسید تلوریم
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
Infobox references

گوگرد دی‌اکسید یک ترکیب شیمیایی به شکل گاز در دمای اتاق با فرمول شیمیایی SO2 می‌باشد. این ماده توسط آتشفشان‌ها و بسیاری از فعالیت‌های صنعتی تولید می‌شود. سوختن نفت و زغال سنگ به علت وجود ترکیبات گوگردی در آن‌ها با تولید این گاز همراه است. معمولاً کاتالیزگرهایی چون NO2 در جو باعث واکنش این گاز با بخار آب موجود در هوا و تشکیل اسید سولفوریک می‌شود. این گاز بی‌رنگ سمی دارای جرم مولی ۶۴٫۰۷ گرم بر مول، چگالی ۲٫۵۵۱ گرم بر لیتر، نقطهٔ ذوب ۷۵٫۵- درجهٔ سانتی گراد و نقطهٔ جوش ۱۰٫۰- درجهٔ سانتی گراد است و اشتعال زا نیست.

منابع

  1.  Lide, David R., ed. (2006). هندبوک شیمی و فیزیک سی آر سی (87th ed.). Boca Raton, FL: انتشارات سی‌آرسیISBN 0-8493-0487-3.

ویکی‌پدیای انگلیسی

https://fa.wikipedia.org/

USAIran